Тұқымқуалаушылық: 2-бөлім

  • Фильм жайлы ақпарат
  • Фильм жайлы ақпарат

    Фильмнің қысқаша мазмұны

    Егер сіз ата-анаңыздың әрқайсысынан бір геннен алсаңыз, сіздің жасушаларыңыз қай генді пайдаланатынын қайдан біледі?

    Маңызды деректер

    • Гендердің баламалы түрлері, аллельдер, доминантты не рецессивті болады.
    • Доминантты аллельдер жалғыз өзі болса да әрдайым білінеді.
    • Рецессивті аллельдер әрдайым екі көшірмесі бар болған жағдайда ғана білінеді.
    • Муковисцидоз – рецессивті геннің әсерінен болатын генетикалық жағдай. Хантингтон ауруы доминантты гендерден туындайды.
  • Транскрипт
  • Транскрипт

    Транскриптті жүктеу

    Бізге әрбір геннің екі көшірмесі беріледі. Жасушаларымыз тұқым қуалауда қайсысын алу керектігін қалай біледі?

    “Сонымен, генетикалық карталар таратылғаннан кейін, аналық не аталық көшірмелердің біреуі қолданылмайды. Геннің өзі бар, бірақ оның әсері болмайды.”

    Геннің балама формаларының атауы – "аллельдер", олар басым не басылыңқы болуы мүмкін.

    Басым

    Басым аллельді ген қалай да көрінеді, жалғыз көшірме болса да, ол өзін байқатпай қоймайды.

    Басылыңқы

    Басылыңқы аллельді ген тек екі көшірмесі болғанда ғана байқалады.

    Мәселен, қоңыр көзділіктің аллелі – басым, ал көк көзділіктің аллелі – басылыңқы.

    Сіздегі қоңыр көзділіктің аллелі екеу не біреу ғана болса да, көзіңіздің түсі қоңыр болады, себебі бұл – басым аллель

    Ал егер көзіңіздің түсі көк болса, онда сізде көздің түсін көк ететін екі басылыңқы аллель бар деген сөз.

    Кейбір аурулар басылыңқы аллельден пайда болады.

    Муковисцидоз – бір басылыңқы геннен пайда болатын үдемелі өкпе дерті.

    Муковисцидоз

    Екі ата ананың бойында да осы аллель бола тұра, екеуі де ауырмай, бірақ аурудың балаларына берілуі мүмкін.

    Көк карта = Муковисцидоз

    Ата ананын екеуінен де балаға осы аллельдің берілу ықтималдығы бірдің төртке қатынасындай.

    Хантингтон ауруы да бір ғана зақымдалған аллельдің салдарынан пайда болып, ми мен жүйке жүйесіне әсер етеді.

    Хантингтон ауруы

    Муковисцидоздан айырмашылығы, Хантингтон ауруы басым аллельдің әсерінен көрінеді.

    Осылайша, егер бізге зақымдалған аллельдің бір ғана көшірмесі берілсе де, осы ауруларға шалдығуымыз мүмкін.

    Демек, зақымдалған аллель ата ананың біреуінде ғана болғанның өзінде, сәбидің ауруға шалдығу ықтималдығы 50% болады.

    Қызғылт карта = Хантингтон ауруы

    Алайда көптеген ауру түрлері мен белгілер бірге әсер ететін гендер арқылы анықталады.

    “Сен анаңа көбірек ұқсағансың.”

    Сондай-ақ, адамның қоршаған ортасы мен өмір сүру салтының да әсері болады.

  • Ұқсас фильмдер
  • Ұқсас фильмдер