Ауыр су

  • Фильм жайлы ақпарат
  • Фильм жайлы ақпарат

    Фильмнің қысқаша мазмұны

    Екінші Дүниежүзілік соғыста Одақтастардың жауынгерлер тобы фашисттердің ауыр суды қолдануын тоқтату үшін, неліктен қауіпті миссияға барды?

    Маңызды деректер

    • Құрамындағы протондар мен электрондардың саны бірдей, ал нейтрондарының саны әртүрлі атомдар изотоптар деп аталады.
    • Сутектің екі изотобы бар: 1 нейтроны бар дейтерий және 2 нейтроны бар тритий.
    • Дейтерий атомдарының массасы кең таралған сутек атомдарының массасынан көбірек.
    • Дейтерий ядролық бомбалар жасауда қажетті ауыр су өндіру үшін қолданылады.
  • Транскрипт
  • Транскрипт

    Транскриптті жүктеу

    1943 жыл, қыс.

    Түн ішінде норвег командостарының тобы немістер жаулап алған Норвегияға, әлемдегі ең суық жерлердің біріне парашютпен түсті.

    Олар екінші дүниежүзілік соғыстың ең батыл диверсиялық операцияларының бірін жүзеге асыру үшін

    Веморк зауыты, Норвегия

    Батыс Норвегияның Телемарк аймағындағы Веморк зауытына беттеді.

    Ол уақытта бұл зауыт «ауыр су» деп аталатын затты өндіретін әлемдегі жалғыз кәсіпорын болатын.

    Ауыр судың түрі мен дәмі қарапайым суға ұқсайды.

    Оның да құрамы сутегі мен оттегі элементтерінен тұрады әрі олардың қосылу тәртібі де бірдей.

    Су H2O: 2 сутек атомы. 1 оттек атомы

    Алайда олардың аса маңызды бір айырмашылығы бар.

    Ауыр су молекуласының салмағы жоғары келеді. Мәселен, қарапайым судан жасалған мына мұз әрқашан су бетінде қалқиды.

    Дәл осындай ауыр судан жасалған мұз су түбіне батып кетеді.

    Бірдей атомдардан түзіле отырып, олардың массасы қалайша әркелкі?

    Атомдар тұрақты протондар мен электрондардан тұрғанымен, ядродағы нейтрондар саны әртүрлі болуы мүмкін.

    Бір элементтің әр түрлі нұсқалары «изотоптар» деп аталады.

    Изотоп: Бірдей элемент атомы. Нейтрондар саны өзгеше

    Көп таралған сутегі атомдарының бір протоны бар, ал нейтроны жоқ. Сутегінің басқа изотоптары да бар, олардың сәйкесінше бір немесе екі нейтроны болады.

    1 нейтрон = дейтерий. 2 нейтрон = тритий

    Бір нейтронды изотоп «дейтерий» деп аталады, ол ауыр судың құрамында кездеседі.

    Веморк зауыты тыңайтқышқа қажетті қосымша өнім ретінде ауыр суды соғысқа дейінгі ондаған жылдар бойы жинақтап келген.

    Алайда нацистер ауыр судың ядролық бомба жасауға қажетті маңызды құрамдас бөлік екенін білетін.

    Ауыр су радиоактивті болмаса да, ядролық қарудың кейбір түрлерін жасауға өте қажет. Осылайша зауыт Гитлердің құпия атомдық жобасына айналды.

    Одақтас күштері мұны тоқтатуға ұмтылды. 1943 жылдың ақпанында норвег әскерлері зауыттың су камераларына еніп, жарылғыш заттар орнатып кетті.

    Өздері қашып шығу үшін оларға 30 секунд қана берілді. Жарылыс ауыр судың бар қорын жойды, коммандос мүшелері аман қалды.

    Олар Гитлердің ядролық жоспарын күл талқан етіп, Телемарк қаһармандары ретінде танылды.

  • Ұқсас фильмдер
  • Ұқсас фильмдер