Климаттық циклдер

  • Фильм жайлы ақпарат
  • Фильм жайлы ақпарат

    Фильмнің қысқаша мазмұны

    Климатологтар мұз кесектерін және мұздықтардан ойып алынған цилиндрлік конус тәрізді мұздарды пайдаланып, Жердегі климат өзгерісінің тарихи циклін қалай зерттейді?

    Маңызды деректер

    • Жер шарында табиғи климаттық ұзақ циклдер болады.
    • Жердегі климат он жыл ішінде айтарлықтай өзгереді.
    • Гренландия мұздықтарынан алынатын мұз кесектері өткен кезеңдегі климат өзгерісі жайлы ақпарат береді.
    • Мұз кесектерінің әртүрлі қабаттары бар, олардың химиялық құрылымы әртүрлі кезеңдерді сипаттайды.
  • Транскрипт
  • Транскрипт

    Транскриптті жүктеу

    Жердің жүздеген мың жылдарға созылатын ұзақ табиғи климаттық циклдері бар.

    Сонымен бірге, оның қысқа мерзімді, едәуір әсері бар ауысымдарына орай, климат он жыл ішінде айтарлықтай өзгереді.

    Біз мұны Гренландиядағы мұздар бізге тас дәуіріндегі ауа райынан толыққанды хабар беретіндіктен білеміз.

    Мұз әртүрлі уақыт кезеңінен тұратын мұздың түрлі қабаттарын көрсететін ұзын цилиндр сынамаларымен бұрғыланады.Тереңірек бұрғылаған сайын, мұздың жасы ұлғая түседі.

    Профессор Ричард Аллей, Пенсильвания университеті – "Бұл мұз сынамалары әдемі бұрғыланыпты, біз одан не болғанын біле аламыз. Сол кезде атмосферада не болып жатқанын түсіне аламыз. Үлкен жанартау әсерінен пайда болған күл мен қышқыл бар ма? Қорғасынның Римдік әдіспен өңделуі болған ба? Одан басқа не болған? Осылайша, әдемі мұз қабаттарына қарап отырып, ауа арқылы ненің үрленгенін және Гренландияның мұзды қабатында ненің жиналғанын біле аламыз".

    Ғалымдар әрбір мұз қабатындағы судың химиялық құрамына қарап, бұрынғы дәуірдегі температураны өлшей алады.

    Сутегінің үш түрлі күйі бар.

    Осылардың біреуі судан буланып шығу үшін көп энергияны қажет етеді.

    Егер сутегінің осы күйі мұз қабатында көбірек табылса, біз сол кезде ауа райының жылырақ болғанын білеміз.

    Мұзды сынама көрсететін ақпараттарды қолдана отырып, Жердің бұрынғы өткен тарихындағы климаттың жай-күйін біле аламыз.

    Мына кестеде соңғы 50 000 жылдағы Гренландияның мұз сауытының орташа температурасы көрсетілген.

    Соның 40 000 жылында біз мұз дәуірінде өмір сүрдік, температура тек минус 33-тен минус 39-ға градусқа дейін өзгеріп отырды.

    Содан кейін бірнеше мың жыл бойы ауа райы жылырақ болуы үшін температура жоғарылады.

    Десек де, егер климатқа қысқа уақыт тұрғысынан қарасақ, мұз сынамалары бізді таңқалдырады.

    Ондаған жыл бойы температура бірнеше градусқа ғана өзгерген.

    Гренландияның мұз сауыты бізге өткен дәуірдегі ауа райының өзгеруіне қатысты нақты ақпарат бере алады.

    Бірақ, осы өзгерістердің тууына себепші болған не?

  • Ұқсас фильмдер
  • Ұқсас фильмдер